Molosy – psy pasterskie

Pochodzące z gór molosy znane były już w świecie antycznym. Znaleziska archeologiczne z terenów himalajskich nizin udowodniły, że te wielkie i silne psy zamieszkiwały górskie okolice od tysięcy lat. Na obszarze dawnej Mezopotamii już ok. 4000–5000 r. p.n.e. pojawiały się owczarki przywiezione przez Sumerów, którzy szkolili je do pilnowania stad. Dzięki ciągłym migracjom ludzi, również psy zaczęły zajmować coraz większe terytoria.

Pies tybetański, którego krew płynie w żyłach większości psów pasterskich, znany był już w 500 r. p.n.e. w Grecji. Nazywano go Ilirske’ho Molos, mieszkał w okolicach Epiru.

Podobizny tych zwierząt można znaleźć na dawnych monetach.

Wykorzystywano je w roli obrońców kobiet w Atenach. Pierwszy pisemny opis molosów jako rasy, stworzył w swojej „Historia Animalium” Arystoteles.

Co łączy wspomnianych przedstawicieli psów pasterskich, to – poza kształtem czaszki i budową kośćca – przede wszystkim charakter i wartość pracy. Dziś, po usystematyzowaniu wiedzy i wprowadzeniu hodowli molosów, nie kładzie się nacisku na zachowanie pierwotnych instynktów strażników stada. Nadal jednak zwierzęta te sprawdzają się w pełnieniu funkcji obrońców stad i stróżów domu.

Tornjaki – molosy w typie górskim

Historia rasy przypomina trochę opowieści o feniksie powstającym z popiołów. Spisanych informacji można znaleźć na przestrzeni wieków sporo, jednak dzielą je znaczne przerwy czasowe. Pierwsze odnalezione dokumenty opisujące wygląd, wzrost i umaszczenie tornjaka – należącego do rodziny molosów w typie górskim – pochodzą z 1067 roku.

Według podanych w nich informacji, psy te zostały przywiezione przez Słowian z obszarów dzisiejszego Iranu.

Warunki, w których zwierzę żyło (również przez wzgląd na obecność wilków i niedźwiedzi) , ukształtowały psa silnego, odpornego, nie potrzebującego dużych racji żywieniowych ani wygodnego miejsca na odpoczynek. Dzięki temu mógł pełnić bardzo ważną funkcję pasterza stad i stróża domu.

W latach 70. XX w. rozpoczęto poszukiwania informacji o górskim owczarku, obecnie znanym jako tornjak. Entuzjaści rozpoczęli zakładanie pierwszych profesjonalnych hodowli, aby w ostateczności uzyskać rasę o takich samych cechach charakterystycznych jak prawie 1000 lat temu. Dokonali tego głównie na podstawie kościelnych zapisów z lat 1067 i 1374.

Osoby pasjonujące się historią rasy zapewne znają nazwiska bezpośrednio związane z początkami hodowli tornjaka. Należą do nich: Stjepan Romic, Ratimir Orban, Stjepan Petar Krasić, Śandor Harvath, Anto Kozina, Hrvoje Perković, Tihomir Kovacević, Marko Medar.

W 1979 roku powstała w Zagrzebiu KOMISJA STANDARYZACJI TORNJAKA i tworzenia kontrolowanych hodowli. Niespełna 3 lata później rozpoczęto regularną hodowlę. Pierwszy miot został zarejestrowany w Księdze Wstępnej w 1982 roku.

Do 2004 roku, gdy została wydana książka „Hrvatski Planinski Pas TORNJAK” autorstwa Ljiljany Nakić-Petrina, rasa była mało znana i nie wzbudzała zainteresowania mediów. Kolejny rok zaowocował jej podziałem na dwie wersje: psa chorwackiego i bośniacko-chorwackiego. W 2006 roku FCI (Międzynarodowa Federacja Kynologiczna) przyjęła standardowy wzorzec tornjaka do akceptacji, która nastąpiła w kolejnym roku (FCI Standard Nr 355/16.05.2007r.). Od tego czasu rasa jest dopuszczona do udziału we wszystkich wystawach organizowanych przez FCI. Została również wpisana w systematyce ras w grupie II, czyli molosów typu górskiego.